Difference between revisions of "Tâi-oân"

1,021 bytes added ,  2020 nî 4 goe̍h 3 ji̍t, 23:12
Line 11: Line 11:
Tùi khó-kó͘ chèng-kù thang chai-iáⁿ chêng [[Kū-chio̍h-khì Sî-tāi]], tāi-iok 15,000 tang chêng, Tâi-oân chit só͘-chāi to̍h ū lâng khiā-khí. Chiàu giân-gí-ha̍k ê hun-sek, mā ū thui-lūn kóng [[Chú-chêng]] 2000 nî chìn-chêng siōng-chá ê [[Lâm-tó-hē]] jîn-kûn í-keng tī leh Tâi-oân.
Tùi khó-kó͘ chèng-kù thang chai-iáⁿ chêng [[Kū-chio̍h-khì Sî-tāi]], tāi-iok 15,000 tang chêng, Tâi-oân chit só͘-chāi to̍h ū lâng khiā-khí. Chiàu giân-gí-ha̍k ê hun-sek, mā ū thui-lūn kóng [[Chú-chêng]] 2000 nî chìn-chêng siōng-chá ê [[Lâm-tó-hē]] jîn-kûn í-keng tī leh Tâi-oân.


17 sè-kí ê sî-chūn, Tang-sai-iûⁿ ê kiâⁿ-hái kiam seng-lí-lâng lóng ū leh chhōe ki-hōe tiām Tâi-oân kiàn-li̍p siong-gia̍p ki-tē he̍k-chiá sī khai-hoat chu-goân. 1624 nî Hô-lân tī Tâi-oân ê si̍t-bîn khai-ki. [[Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si]] tāi-seng tī Tâi-oân lâm-pêng khí-siat [[Zeelandia]] siâⁿ, só͘-chāi tī kin-á-ji̍t ê [[Tâi-lâm]] [[An-pêng]]. Hit chūn in hō he hū-kīn sī ''Tayouan''. 1626 nî, koh ū Se-pan-gâ ê sè-le̍k khì kàu Tâi-oân ê pak-pêng siat tiám kiam thoân-kàu. 1642 nî, Hô-lân siū chi̍t kóa chāi-tē goân-chūn-bîn sè-le̍k ê tàu, kā Se-pân-gâ-lâng kóaⁿ châu.
17 sè-kí ê sî-chūn, Tang-sai-iûⁿ ê kiâⁿ-hái kiam seng-lí-lâng lóng ū leh chhōe ki-hōe tiām Tâi-oân kiàn-li̍p siong-gia̍p ki-tē he̍k-chiá sī khai-hoat chu-goân. 1624 nî Hô-lân tī Tâi-oân ê si̍t-bîn khai-ki. [[Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si]] tāi-seng tī Tâi-oân lâm-pêng khí-siat [[Zeelandia]] siâⁿ, só͘-chāi tī kin-á-ji̍t ê [[Tâi-lâm]] [[An-pêng]]. Hit chūn in hō he hū-kīn sī ''Tayouan''. 1626 nî, koh ū Se-pan-gâ ê sè-le̍k khì kàu Tâi-oân ê pak-pêng siat tiám kiam thoân-kàu. 1642 nî, Hô-lân siū chi̍t kóa chāi-tē goân-chūn-bîn sè-le̍k sio-tàu, kā Se-pân-gâ-lâng kóaⁿ cháu.


1661 nî, kok-sèng-iâ [[Tēⁿ Sêng-kong]] chhōa i-ê chûn-tūi lâi kàu Tâi-oân, tiām 1662 nî chiàn-iâⁿ Hô-lân Tang Ìn-tō͘ Kong-si. Liáu-āu kah Hô-lân-lâng chhiam-tēng tiâu-iok hō͘ in thé-cháu. 1683 nî, [[Chheng-kok]] phah iâⁿ Tēⁿ--sī, liáu-kiat [[Tang-lêng-kok]]. Liáu-āu Chheng-kok tiō pàng Tâi-oân ka-tī leh ūn-choán, beh nn̄g-pah tang ê sî-kan bô te̍k-pia̍t ê khai-hoat. Tōa-phìⁿ só͘-chāi sī goân-chū-bîn pō͘-cho̍k khòng-chè, bô siū Chheng-kok koaⁿ-hú thóng-tī.
1661 nî, Kok-sèng-iâ [[Tēⁿ Sêng-kong]] chhōa i-ê lām-tūi lâi kàu Tâi-oân, tiām 1662 nî chiàn-iâⁿ Tang Ìn-tō͘ Kong-si. Liáu-āu kah Hô-lân-lâng chhiam tiâu-iok hō͘ in thè-cháu. 1683 nî, [[Chheng-kok]] phah iâⁿ Tēⁿ--sī, liáu-kiat [[Tang-lêng-kok]] ê thóng-tī. Liáu-āu Chheng-kok tiō pàng Tâi-oân ka-tī leh ūn-choán, beh nn̄g-pah tang ê sî-kan bô te̍k-pia̍t ê khai-hoat. Tōa-phìⁿ só͘-chāi sī goân-chū-bîn pō͘-cho̍k khòng-chè, bô siū Chheng-kok koaⁿ-hú thóng-tī.
 
1871 nî, chi̍t kóa [[Liû-kiû]] lâng tī Tâi-oân lâm-pō͘ khò tio̍h hái-hōaⁿ, soah hō͘ chāi-tē ê [[Bó͘-tan-siā]] ê lâng thâi--sí, ín-khí [[Bó͘-tan-siā sū-kiāⁿ]]. Ji̍t-pún tāi-seng phài lâng khì [[Pak-kiaⁿ]] chhōe Chheng-kok thé pôe-sióng, chóng-sī Chheng-kok kóng chia-ê lâng bô siū in koán. Ji̍t-poàn sòa tī 1874 nî hiòng Bó͘-tan-siā hoat-peng. Tiong-kok (Chheng) kap Ji̍t-pún ê gōa-kau chhiong-tu̍t kàu-bóe sī Eng-kok-lâng lâi pâi-kái. Kàu 1887 nî, Chheng-kok siat Tâi-oân chò i-ê séng-hūn.
 
Chheng-kok tī 1894 nî tī [[Kah-ngó͘ Chiàn-cheng|Tiong-Ji̍t Chiàn-cheng]] tang-tiong chiàn-su. Liáu-āu keng-kòe [[Shimonoseki Tiâu-iok]], tī 1895 nî kā Tâi-oân koah hō͘ Ji̍t-pún. Hoán-èng chit-ê an-pâi, chi̍t kóa Tâi-oân ê chheng-kok koaⁿ-liâu kap chāi-tē sin-sū, khí-siat [[Tâi-oân Bîn-chú-kok]], chóng-sī Ji̍t-pún ê kun-tūi oân-ná ji̍p Tâi-oân chò kiàn-li̍p thóng-tī ê khang-khòe.


== Chham-chiàu ==
== Chham-chiàu ==